Yazar:
Uzm. Dr. Bulut Demirel

Ankara Atatürk EAH
Acil Tıp Anabilimdalı



Editör:
Prof. Dr. Arzu Denizbaşı

Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Acil Tıp Anabilimdalı

KRATOM

Kratom hakkında ne biliyoruz?

Son dönem Google aramalarında karşıma çıkan diğer bir madde ise Kratom. Kratom ülkemizde vaka olarak bildirilmemiş olmasına rağmen ucuz olması ve yeni yasaklanmış (2014 yılı) olduğu için piyasada kullanılıyor olması muhtemeldir. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri’nde çoğu eyalette yasaldır ve internetten satışı yapılmaktadır. Dünya’da bu kadar yaygın olan bitkinin tanınırlığının hem halk hem de hekimlerce az olduğunu fark etmiş olmak bu yazının kaleme alınmasını sağladı. Vakalarınız oldukça paylaşmanızı ve bilgilerimizi-deneyimimizi arttırmanızı rica ederiz.

İyi okumalar.

Kratom nedir;

Kratom (diğer ismi ile ketum ya da kakuam) Tayland, Endonezya, Malezya ve diğer Güneydoğu Asya ülkelerinde yetişen ve her dönem yeşil olan bir bitkidir. Mitragynaspeciosa olarak bilimsel makalelerde yer alan bitki 25 metre uzunluğuna ulaşabilir ve gövdesi 0.9 metre çapa ulaşabilir. Yaprakları 14-20 santim uzunluğundadır ve genişliği 7-12 santimdir. Bu yapraklar dalların ucunda toplu halde bulunur ve yaprakları damarlıdır. Yüzyıllardır kullanılan Kratom 1800’lü yılların ortalarında tanımlanmış ve isimlendirilmiştir. Opioid benzeri etkileri ve yaygınlığı nedeniyle Tayland ve Malezya’da yasaklanmıştır.

Kratom diğer adıyla Mitragynaspeciosa ülkemizde doğal olarak yetişmez. Güneydoğu Asya’da hem doğal olarak bulunur hem de yasaklanmamış bölgelerde tarımı yapılmaktadır. Bunun dışında ABD’de de tarımı yapılmaktadır. Ayrıca ABD’nin belli eyaletlerinde ‘KRATOM BAR’ ismi verilen yerlerde hem kullanıma uygun hem de toz ya da yaprak halinde satışı mevcuttur. 

Kratomun kullanımı; bölgeden bölgeye farklılık gösterse de sigara şeklinde inhalasyon yoluyla kullanımından daha ziyade oral alımı tercih edilir. Yoğurt ile, protein tozlarının içinde ya da kapsül olarak tüketildiği bilinmektedir. 2-3 gram ile alınması ile etkisini göstermediği bilinen Kratom’unyüksek kalitelileri 4-5 grama kadar küçük alımlarda bile etkisini gösterdiği bilinmektedir. Ayrıca yerli halk tarafından değişik kokteyller bulunmaktadır ve içeriğinde ne kadar kratom ya da etken madde olduğu bilinmemektedir.

Kratomun etkisi;7-hydroxymitragynine ve mitragynine Kratomunesas etkilerinden sorumlu kimyasallardır. Fakat bunun dışında 25’ten fazla alkaloid içerdiği de bilinmektedir. 7-hydroxymitragynine ve mitragyninesupraspinal mu- ve delta- opioid reseptörleri uyararak etki gösterir. Opioid benzeri etkileri nedeniyle suiistimal edilen Kratom bir dönem ABD’de kronik ağrısı olanlarda kullanılmıştır. 

Doza bağlı etki görülmektedir.

10 gram civarı alımlar hafif alım olarak nitelendirilir ve konuşmada artma, öfori ve sosyal davranışlarda rahatlık gözlenir. (Koka ve khat’a ne kadar da çok benziyor değil mi? Bir sonraki konumuz Khat olsun o zaman)

20-50 gram arası alımlarda ise sedasyon ve ağrıda azalma görülür. Dozdan bağımsız olarak (özellikle alkol ile birlikte tüketimde) nöbet, koma, solunum depresyonu ve ölüm görülebilir. Fakat bu istenmeyen etkiler doz arttıkça daha sık görülür. İlk alımlara özellikle dikkat edilmelidir.

Bunun dışında en sık görülen yan etkiler opioid reseptörleri nedeniyle görülür. Bunlar arasında bulantı, kusma, kaşıntı, ağız kuruluğu, kabızlık, kilo kaybı ve anksiyete bulunmaktadır.

Kronik kullanımda ise karaciğer yetmezliği sık görülmektedir. Karaciğer yetmezliği görülen kişilerde böbrek yetmezliği ile sıklıkla karşılaşılır.

Acil tedavi

Akut Kratom toksisitesinde ilk yaklaşım temel/ileri yaşam desteğidir. Hastanın vital ve genel durumu önemlidir. Solunum sistemi bulgularına özellikle dikkat edilmelidir. GI dekontaminasyon nöbet ihtimali fazla olduğu ve hastaların çoğunda kusma görüldüğü için genellikle önerilmemektedir. Hastalarda aşırı dozda alım ya da eşlik eden başka toksik madde alımı durumunda aktif kömür önerilmektedir.

Hafif ve orta düzeyde toksisitede; tedavi destek tedavisidir. Hastanın bilinç durumu sıkça değerlendirilmeli ve ajitasyonlar/nöbetler benzodiazepinler ile tedavi edilmelidir. Solunum güçlüğü olan hastalarda RSI ile entübasyon önerilmektedir.

İleri düzeyde toksisitede; hastanın genel vital bulguları ve solunumu daha da fazla önem arz eder. Bu hastaların çoğunda entübasyonendikasyonu bulunmaktadır.

Bazı deneysel çalışmalarda Nalokson7-hydroxymitragynine ve mitragynine’in etkisini geri döndürdüğü göstermiştir.

 

Kaynaklar

  1. Hassan, Zurina, et al. "FromKratomtomitragynineanditsderivatives: physiologicalandbehaviouraleffectsrelatedtouse, abuse, andaddiction." Neuroscience&BiobehavioralReviews 37.2 (2013): 138-151.
  2. Prozialeck, Walter C., Jateen K. Jivan, andShridhar V. Andurkar. "Pharmacology of kratom: an emergingbotanicalagentwithstimulant, analgesicandopioid-likeeffects." TheJournal of theAmericanOsteopathicAssociation 112.12 (2012): 792-799.
  3. Nelsen, Jamie L., et al. "SeizureandcomafollowingKratom (MitragyninaspeciosaKorth) exposure." Journal of medicaltoxicology 6.4 (2010): 424-426.
  4. Janchawee, B., Keawpradub, N., Chittrakarn, S., Prasettho, S., Wararatananurak, P., &Sawangjareon, K. (2007). A high‐performanceliquidchromatographicmethodfordetermination of mitragynine in serum anditsapplicationto a pharmacokineticstudy in rats. BiomedicalChromatography, 21(2), 176-183.
  5. Fluyau, Dimy, andNeelambikaRevadigar. "Biochemicalbenefits, diagnosis, andclinicalrisksevaluation of kratom." Frontiers in psychiatry 8 (2017): 62.
  6. FoodandDrug Administration. (2017). Statement from FDA CommissionerScottGottlieb, MD, on theFDA’snewpolicystepsandenforcementeffortstoensureproperoversight of stemcelltherapiesandregenerativemedicine. August 28, 2017.
  7. Idid, S. Z., Saad, L. B., Yaacob, H., &Shahimi, M. M. (1998). Evaluation of analgesiainducedbymitragynine, morphineandparacetamol on mice. ASEAN Review of BiodiversityandEnvironmentalConservation (ARBEC), Article IV.